Astma belgilari: Nimalarga e’tibor berish kerak?
Astma – bu surunkali nafas yo‘llari kasalligi bo‘lib, nafas olish yo‘llarining torayishi va yallig‘lanishiga olib keladi. Ushbu kasallik nafas olishni qiyinlashtiradi va tez-tez takrorlanuvchi alomatlar bilan kechadi. Astma, ayniqsa, yomonlashish davrida nafas olish bilan bog‘liq jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Shuning uchun astma belgilari va kasallikning alomatlariga e’tibor berish juda muhimdir.
Astma belgilari
Astma kasalligida uchraydigan belgilarning ba’zilari quyidagilar:
- Nafas qisishi: Bu astmaning eng keng tarqalgan belgisidir. Nafas qisishi yoki havo yetishmasligi odatda astma tutqog‘ida paydo bo‘ladi. Bu holatning sababi nafas yo‘llarining torayishi bo‘lib, bemor nafas olganida yetarlicha kislorod ololmaydi.
- Yo‘tal: Astma bilan og‘rigan odamlar ko‘pincha kechasi yoki ertalabki soatlarda kuchli
- https://www.youtube.com/watch?v=IW7xXlISUVk
- yo‘tal bilan qiynaladi. Yo‘tal astma tutqog‘ining yaqinlashayotganidan xabar berishi mumkin. Astma yo‘tali quruq bo‘lishi va tez-tez takrorlanishi mumkin.
- G‘uvillash (xirillash): Nafas olgan paytda havo yo‘llarining torayishi sababli nafas tovushli, ya’ni xirillashli yoki g‘uvillashli bo‘ladi. Bu tovush ko‘pincha nafas chiqarish paytida eshitiladi.
- Ko‘krak qisilishi: Astma bilan og‘rigan odamlar ko‘krak sohasida bosim yoki og‘irlikni his qilishlari mumkin. Bu his-tuyg‘u nafas olishni yanada qiyinlashtirishi mumkin.
- Charchoq va kuchsizlik: Astma tutqog‘i vaqtida va undan keyin bemor charchoq va kuchsizlikni his qilishi mumkin. Nafas olishdagi qiyinchiliklar organizmni zaiflashtiradi va jismoniy faoliyatni cheklaydi.
Astma belgilari qanday paydo bo‘ladi?
Astmaning belgilari nafas yo‘llarining allergenlar, sovuq havo, chang, kuchli hidi yoki infektsiyalar kabi qo‘zg‘atuvchi omillar ta’sirida paydo bo‘ladi. Nafas yo‘llarining sezgirligi yuqori bo‘lgani uchun kichik bir qo‘zg‘atuvchi ham yallig‘lanishni keltirib chiqarishi va nafas olishni qiyinlashtirishi mumkin. Ba’zi odamlar astma belgilari faqat jismoniy mashqlar vaqtida paydo bo‘lishini sezadilar, bu holat “jismoniy mashq bilan bog‘liq astma” deb ataladi.
Kimlarda astma xavfi yuqori?
Astma hamma yoshdagi insonlarda uchrashi mumkin, ammo ba’zi guruhlar ushbu kasallikka ko‘proq moyil bo‘ladi. Quyidagi omillar astma rivojlanishiga ta’sir qilishi mumkin:
- Oilaviy irsiyat: Agar ota-onangiz yoki yaqin qarindoshlaringizda astma bo‘lsa, sizda ham ushbu kasallik rivojlanish xavfi yuqoridir.
- Allergiya: Astma ko‘pincha allergiya bilan bog‘liq bo‘ladi. Allergik rinit, hay fever, ekzema kabi allergik kasalliklar astma xavfini oshiradi.
- Chekish: Sigaret tutuni nafaqat astmani kuchaytiradi, balki uning rivojlanishiga ham sabab bo‘lishi mumkin. Passiv chekish ham xavf omillaridan biridir.
- Atrof-muhit omillari: Yomon havo sifati, chang va ifloslangan havo astma rivojlanishiga olib keladi.
Astma tutqog‘ini qanday oldini olish mumkin?
Astmani davolash va oldini olishda asosiy maqsad nafas yo‘llarini qo‘zg‘atuvchi omillardan himoya qilishdir. Quyidagi choralar astma tutqog‘ini kamaytirishga yordam beradi:
- Allergiyadan himoya: Astma ko‘pincha allergik reaktsiyalar bilan bog‘liq bo‘lganligi sababli, allergenlardan saqlanish muhimdir. Uy hayvonlari, chang, chang to‘ldiruvchi matolar va kuchli hidli moddalar (parfyumeriya, kimyoviy vositalar) bilan aloqa qilishdan saqlanish kerak.
- Toza havo: Havo sifatini yaxshilash uchun xonalarni muntazam shamollatish va chang tozalash zarur. Uyda namlik darajasini saqlash ham astma tutqog‘ini kamaytirishi mumkin.
- Jismoniy mashqlar: Yengil jismoniy mashqlar nafas olish tizimini mustahkamlaydi. Biroq, astma tutqog‘i kelib chiqishini oldini olish uchun jismoniy mashqlarni asta-sekin boshlash va kislorod yetarli darajada olinayotganiga e’tibor berish kerak.
- Inhaler va dorilar: Shifokor tomonidan buyurilgan inhalerlar va boshqa astmaga qarshi dorilarni to‘g‘ri qo‘llash astma tutqog‘ini oldini olishga yordam beradi.
Xulosa
Astma nafas olish bilan bog‘liq jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan surunkali kasallikdir. Nafas qisishi, yo‘tal, ko‘krak qisilishi va xirillash kabi alomatlarga e’tibor berish va kasallikni boshqarish uchun kerakli choralarni ko‘rish astma bilan yashashni osonlashtiradi. Agar sizda astma belgilari paydo bo‘lsa, shifokor bilan maslahatlashish va davolash rejalariga rioya qilish juda muhimdir.
